SCS-CN hadisə üzrə birbaşa axım hündürlüyünü təxmin edən itki üsuludur, NRCS-də də izah edilir. CN rasyonel üsuldakı C deyil. Nəticə sərf zaman sırası və ya pik deyil. Yağışdan axım həcmini hesablamaq həmin həcmin çıxışa nə zaman və hansı sürətlə çatmasından fərqli mərhələdir.
CN hansı məlumatla seçilir?
CN örtük, istifadə, hidroloji qrunt qrupu, səth və mənbənin rütubət qəbuluna görə seçilir. Oxşar görünən sahələr eyni qiymət tələb etməyə bilər. Cədvəl fərziyyələri, sahə payları və birləşdirmə üsulu sənədləşdirilir, sukeçirməz səthin bağlantısı nəzərə alınır. Mövcud və gələcək istifadə ayrılır; yalnız bina sahəsinin dəyişdirilməsi yetərli deyil.
Saxlanma və ilkin itki
Millimetrlə S = 25400/CN − 254. P > Ia üçün axım hündürlüyü R = (P − Ia)²/(P − Ia + S), P ≤ Ia üçün R = 0. Ənənəvi cədvəllər çox vaxt Ia = 0,2S qəbul edir. Başqa nisbət CN kalibrasiyası və mənbə ilə uyğun olmalıdır. R hündürlükdür, sərf deyil. Yağış, saxlanma və itki eyni vahiddə saxlanılır.
Axım hündürlüyünün nümunəsi
Nümunə CN = 75, P = 60 mm üçün S ≈ 84,67 mm, Ia ≈ 16,93 mm, R ≈ 14,52 mm-dir. 1 km²-də bərabər təmsil edilərsə həcm təxminən 14.520 m³ olur: 1 mm və 1 km² üçün 1.000 m³. Həcm sərf deyil; təsadüfi müddətə bölmək pik yaratmır. Girişlər hövzəyə tövsiyə deyil, nümunədir.
Hidroqraf üçün əlavə mərhələlər
Sərf hidroqrafı üçün yağış vaxtı, itki, çevirmə modeli və ötürmə hissələri lazımdır. Reaksiya müddəti, alt hövzələr və saxlanma eyni yağış cəmində də piki dəyişir. İtki və çevirmə modelləri ayrıdır. Həcmi və vaxtı müəyyənləşdirən hissələr izah olunur; hidroqraf həcmi axım hündürlüyü ilə müqayisə edilərək vahid və bağlantı xətası axtarılır.
Həssaslıq və üsulun sərhədləri
Bəzi yağışlarda CN və ilkin itki dəyişməsi axımı güclü dəyişir. Qrunt, səth və mövcud müşahidə əsas götürülür. Hadisə itkisi daimi su balansı və tam yeraltı su modeli deyil. Cədvəl qəbulundan kənarda alternativ qiymətləndirilir. Yanlış CN rədd olunur, CN = 100-də sıfır saxlanma həddi düzgün işlənir. Nisbət və təsirli qeyri-müəyyənlik göstərilir.
Hesablamanın izlənə bilməsi və təhvilin əhatəsi
Hidroloji hesablamanın izlənə bilməsi üçün yağış və ya axım sırasının mənbəyi, müşahidə dövrü, vahidləri və çatışmayan məlumatların işlənməsi qeyd edilir. Hövzə sərhədi, sahə hesabı, torpaqdan istifadə, qrunt məlumatı və seçilmiş üsulun parametrləri eyni məlumat paketində saxlanılır. Hesab cədvəlində yalnız nəticə deyil, girişlər və vahid çevirmələri də görünməlidir. Faylı açan başqa mühəndis hər məlumatın haradan gəldiyini və hansı mərhələdə istifadə edildiyini başa düşməlidir.
Layihə sahibinin əvvəlcədən yerləşmə, iş sahəsi və mövcud xəritələri paylaşması faydalıdır. Məlumat çatışmazlığı hesablamanı tək fərziyyə ilə tamamlamağa avtomatik əsas vermir; ölçmə, alternativ məlumat və ya əhatənin daraldılması lazım ola bilər. Seçilmiş üsulun hövzəyə və işin məqsədinə uyğunluğu izah edilir. Hesabat əsas qəbullarla yanaşı qeyri-müəyyənlikləri və yoxlama ssenarilərini göstərir. Hidroloji sərf hidravlik su səviyyəsi ilə eyni nəticə deyil; sərfin tikiliyə və ya sahə kotlarına təsiri lazım gəldikdə ayrıca hidravlik modeldə qiymətləndirilir.
Mənbələr və əlaqəli məqalələr
Layihənizin məlumat ehtiyacını və hesabatın əhatəsini birlikdə müəyyənləşdirək.
Layihəniz üçün təklif alın