Rasyonel üsul: sərf hesabı, vahidlər və tətbiq sərhədləri

Q = 0,278 C i A əlaqəsini düzgün vahidlərlə tətbiq edin; pik sərf, axım əmsalı, kritik müddət və məhdudiyyətləri öyrənin.

Məlumat bazasına qayıdın

Rasyonel üsul: sərf hesabı, vahidlər və tətbiq sərhədləri
Nümunəvi texniki təsvir
4 oktyabr 2026Hidrologiya

Rasyonel üsul uyğun kiçik drenaj sahələrində pik sərfi təxmin edir. Sadəlik onu bütün hövzə və daşqın sualları üçün yetərli etmir. Tam hadisə hidroqrafı yaratmır. Sahib nəticənin məqsədini bilməli, mühəndis axım əmsalı, intensivlik, sahə və kritik müddətin uyğunluğunu yoxlamalıdır.

Tənlik və vahid sistemi

ArchSu Q = 0,278 × C × i × A istifadə edir: Q m³/s, i mm/saat, A km², C ölçüsüzdür. Hektar üçün eyni əmsal saxlanılmır; 1 km² = 100 ha. Sahə vahidlərini qarışdırmaq böyük xəta yaradır. Əmsal vahid çevirməsini ehtiva edir. İlkin və çevrilmiş sahə qiymətləri yanaşı göstərilir.

Axım əmsalının seçilməsi

C torpaq istifadəsi, sukeçirməzlik, maillik və qruntdan təsirlənən üsula xas axım əmsalıdır. Cədvəl qiyməti sahə və mənbə şərti ilə yoxlanılır. Qarışıq səthdə C = Σ(Cj Aj)/ΣAj sahə çəkili ola bilər; bu, üsulun ümumi uyğunluğunu sübut etmir. Mövcud və gələcək örtük ayrıca modelləşdirilir, dəyişiklikdən sonra sabit əmsal əsaslandırılır.

Yağış intensivliyi və kritik müddət

İntensivlik seçilmiş təkrarlanma və kritik müddət fərziyyəsinə uyğun IDF-dən, adətən toplanma vaxtı ilə əlaqəli götürülür. P hündürlük, t dəqiqə üçün i = P × 60/t; hündürlük intensivliyi əvəz etmir. Məkan təmsili və vaxt fərziyyələri yoxlanılır. İntensivliyi dəyişmək uyğun olmayan hövzədə nəzərə alınmayan saxlanma və prosesləri düzəltmir.

Hesab nümunəsi və müstəqil yoxlama

Nümunə C = 0,50, P = 25 mm, t = 30 dəqiqə, A = 1,00 km² üçün i = 50 mm/saat, Q = 6,95 m³/s olur. Rəqəmlər layihə giriş tövsiyəsi deyil. Əl və ya ayrıca cədvəl yoxlaması giriş xətasını tapır. Çox onluq mərtəbə məlumat qeyri-müəyyənliyini və üsul sadələşdirməsini aradan qaldırmır.

Başqa üsul nə zaman tələb olunur?

Saxlanma, müddət, hidroqraf vaxtı və alt hövzə əlaqələri üçün pik sərf kifayət etməyə bilər; yağış-axım modeli və ötürmə qiymətləndirilir. Burada universal sahə həddi verilmir; texniki mənbə və yerli şərait əsasdır. Kalkulyator nəticəsi uyğunluq sübutu deyil. Mənfi sahə, yanlış müddət və qeyri-fiziki əmsal qəbul edilmir; seçim və cavabsız suallar sənədləşdirilir.

Hesablamanın izlənə bilməsi və təhvilin əhatəsi

Hidroloji hesablamanın izlənə bilməsi üçün yağış və ya axım sırasının mənbəyi, müşahidə dövrü, vahidləri və çatışmayan məlumatların işlənməsi qeyd edilir. Hövzə sərhədi, sahə hesabı, torpaqdan istifadə, qrunt məlumatı və seçilmiş üsulun parametrləri eyni məlumat paketində saxlanılır. Hesab cədvəlində yalnız nəticə deyil, girişlər və vahid çevirmələri də görünməlidir. Faylı açan başqa mühəndis hər məlumatın haradan gəldiyini və hansı mərhələdə istifadə edildiyini başa düşməlidir.

Layihə sahibinin əvvəlcədən yerləşmə, iş sahəsi və mövcud xəritələri paylaşması faydalıdır. Məlumat çatışmazlığı hesablamanı tək fərziyyə ilə tamamlamağa avtomatik əsas vermir; ölçmə, alternativ məlumat və ya əhatənin daraldılması lazım ola bilər. Seçilmiş üsulun hövzəyə və işin məqsədinə uyğunluğu izah edilir. Hesabat əsas qəbullarla yanaşı qeyri-müəyyənlikləri və yoxlama ssenarilərini göstərir. Hidroloji sərf hidravlik su səviyyəsi ilə eyni nəticə deyil; sərfin tikiliyə və ya sahə kotlarına təsiri lazım gəldikdə ayrıca hidravlik modeldə qiymətləndirilir.

Əlaqəli hesablama alətindən istifadə edin

Mənbələr və əlaqəli məqalələr

Layihənizin məlumat ehtiyacını və hesabatın əhatəsini birlikdə müəyyənləşdirək.

Layihəniz üçün təklif alın

Əlaqəli mühəndislik xidməti