HEC-RAS daşqın modelləşdirilməsində birölçülü (1D), ikiölçülü (2D) və ya birləşdirilmiş yanaşma tətbiq oluna bilər. “2D daşqın təhlili” suyun kanal boyunca axını ilə yanaşı relyef üzərində eninə yayılmasını və istiqamətinin dəyişməsini hesablayan modelləşdirmə işini ifadə edir. Yanaşma hövzə, axın şəraiti, hidrotexniki qurğular, müşahidə məlumatları və mühəndislik məqsədinə əsasən seçilir. 2D model hər layihə üçün avtomatik tələb deyil və özlüyündə daha dəqiq nəticəyə zəmanət vermir. Xidmətin əhatəsi ilə daşqın təhlili səhifəmizdə tanış ola bilərsiniz.
| Meyar | 1D yanaşma | 2D yanaşma |
|---|---|---|
| Axımın təsviri | Kanal şəbəkəsi və en kəsiklər boyunca orta axım kəmiyyətləri ilə təsvir olunur. | Relyef üzərində hesab şəbəkəsi ilə müxtəlif istiqamətlərdəki axım yolları təsvir olunur. |
| Həndəsə və məlumat | En kəsiklər, kanal əlaqələri və axıma təsir edən qurğuların həndəsəsi tələb olunur. | Relyef səthi, hesab şəbəkəsi, kot keçidləri və axıma təsir edən qurğuların həndəsəsi tələb olunur. |
| Tipik nəticələr | Kəsiklərdə su səthinin kotu, orta sürət və profil nəticələri araşdırılır. | Relyef üzərində dərinlik, sürət istiqaməti və daşqın yayılması xəritələri araşdırılır. |
| Nəticə yoxlaması | Kəsik təsviri, qurğu hesabları, sərhəd şərtləri və kələ-kötürlük fərziyyələri müşahidələrlə qiymətləndirilir. | Relyef və şəbəkə təsviri, zaman addımı, kütlə balansı, sərhəd şərtləri və kələ-kötürlük fərziyyələri müşahidələrlə qiymətləndirilir. |
1D və 2D modellər nəyi təsvir edir?
1D model axını kanal qolları və en kəsiklər boyunca təsvir edir. Müəyyən kanalın əsas axın yolu olduğu, en kəsik və qurğuların lazımi şəkildə göstərilə bildiyi tədqiqatlarda səmərəli ola bilər. 2D model verilmiş relyef səthində axını hesablama şəbəkəsində həll edir. Dərinlik və sürət istiqaməti hüceyrələr və onların kənarları üzrə hesablana bilər; xəritələr daşqın düzənliyində müxtəlif axın yollarını göstərə bilər. Kanal ilə daşqın düzənliyinin qarşılıqlı təsiri əhəmiyyət daşıdıqda 1D/2D əlaqəsi nəzərdən keçirilə bilər.
2D daşqın təhlili nə vaxt nəzərdən keçirilməlidir?
Axın yollarının bölündüyü, geniş və az meyilli daşqın düzənliyinin, yol bəndlərinin, sədlərin, yolayrıclarının və sıx tikili sahələrin nəticəyə təsir edə biləcəyi hallarda 2D təsvir faydalı ola bilər. Sual suyun hansı istiqamətdə hərəkət etməsini, necə bölünməsini və sahə daxilində axın istiqamətinin dəyişməsini də əhatə edirsə, bu üsul uyğun variantlardan biri ola bilər. Seçim proqram adına deyil, tədqiqat məqsədi və məlumatlara əsaslanır.
Hansı relyef və layihə məlumatları lazımdır?
Tədqiqat sahəsinin üfüqi koordinatları və şaquli kot sistemi sənədləşdirilmiş relyef səthi tələb olunur. Rəqəmsal relyef modeli hər miqyasda çay dibini, divarları, bəndləri, yol dolğularını, boru keçidlərini və körpüləri əks etdirməyə bilər. Bu elementlərin təsviri üçün ölçmə və qurğu həndəsəsi tələb oluna bilər. Məlumatların tarixini, ayırdetmə qabiliyyətini, boşluqlarını və şaquli istinadını qeydə alın. Relyeflə qurğuları layihə cizgiləri ilə tutuşdurun. Çatışmayan və ya uyğun gəlməyən məlumatlar model sərhədlərinə və şərhə təsir edirsə, hesabatda izah edin. Faylları hazırlamaq üçün daşqın təhlili yoxlama siyahısından istifadə edin.
Hesablama şəbəkəsi, breakline və zaman addımı
Hüceyrə ölçüsü özlüyündə nəticənin ayırdetmə qabiliyyətini və dəqiqliyini müəyyən etmir. Şəbəkə relyef və axının mühüm dəyişikliklərini təsvir etməlidir. Breakline-lar hesablama şəbəkəsini yol tacı, bənd və kanal kimi kəskin kot keçidlərinə uyğunlaşdırmağa kömək edir. Bu xətlərin qurğu rolunda düzgün təmsil edilməsi ölçülmüş kotla əsaslandırılmalıdır; şəbəkədə çəkilmiş xətt real maneənin mövcudluğunu sübut etmir. Kiçik hüceyrələr daha çox detalı göstərə bilər, lakin hesablama yükünü artırır və uyğun zaman addımı tələb edir. Zaman addımını sürətlərə, şəbəkə həndəsəsinə və ədədi sabitliyə görə seçib yoxlayın. Bütün layihələr üçün vahid hüceyrə ölçüsü yoxdur.
Sərhəd şərtləri və nəticələrin yoxlanması
Yuxarı axın sərfi və ya hidroqraf, aşağı axın su səviyyəsi, hidroqraf və ya seçilmiş digər sərhəd şərti ssenariyə uyğun olmalıdır. Model sərhədi mühüm axın yollarını kəsirsə, nəticə sərhəd fərziyyəsindən asılı ola bilər. Mümkün olduqda sərf, aşağı axın şərti və Manning kələ-kötürlüyü üçün alternativ ssenariləri müqayisə edin. Hesabın sabitliyini, su kütləsi balansındakı xətanı, su səthi profillərini və fiziki cəhətdən mümkün axın yollarını yoxlayın. Müşahidə və ya yüksək su izləri varsa, düzgün kot sistemi və tarix üzrə müqayisə edin. Kalibrləmə məlumatı yoxdursa, modeli yoxlanmış kimi təqdim etməyin. Sərhəd şərtləri və model qeyri-müəyyənliyi bələdçilərinə də baxın.
Hesabat, xəritə və metodun məhdudiyyətləri
Razılaşdırılan həcmdən asılı olaraq nəticələrə su səthinin kotu, dərinlik, sürət, daşqın yayılması və ssenari xəritələri daxil ola bilər. Çertyojlarda vahid, izah qeydləri, koordinat və şaquli kot sistemi göstərilməlidir. Texniki hesabat məlumat mənbələrini, model sahəsini, sərhəd şərtlərini, şəbəkə və zaman addımı seçimini, yoxlama üsulunu və məhdudiyyətləri açıqlayır. Xəritə özü həyat təhlükəsizliyi, bina ziyanı və tikinti icazəsi barədə qərar vermir. Belə qiymətləndirmə layihə meyarları, qurğu məlumatları və səlahiyyətli qurumun tələbi ilə birlikdə aparılır. USACE HEC-RAS 2D təlimatı 2D həllini, HEC-RAS istifadəçi təlimatı isə 1D komponentlərini izah edir. Bu mənbələr layihəyə aid qurum tələblərini əvəz etmir.
Layihənizin məlumatlarını və 2D daşqın təhlili ehtiyacını birlikdə qiymətləndirək.
Daşqın təhlili üçün təklif alın